Czarne jagody – leśne skarby

2

Z cyklu: Zdrowo i stylowo

Kto nie zna fantastycznego smaku pierogów z jagodami albo jagodzianek czyli drożdżowych bułeczek? Letnia zupa z tych owoców także smakuje wybornie. Czarna jagoda to jeden z niewielu owoców, których nie wyhodujemy w przydomowym ogródku ani na plantacji. Od czerwca do września w prawie wszystkich lasach, zwłaszcza iglastych i mieszanych, pełno jest soczystych ciemnofioletowych kuleczek, rosnących na krzewinkach osiągających od 15 do 60 cm wysokości. 

Czarna jagoda występuje niemal w całej Europie, Azji i Ameryce Północnej, głównie na obszarach o klimacie umiarkowanym. W Polsce jest rośliną bardzo pospolitą i powszechnie znaną. Przy tym bardzo smaczną, w której zbieranie angażują się nawet dzieci, traktując to zajęcie jako dobrą przygodę. Niektórzy z nas z rozrzewnieniem wspominają umorusane jagodami buzie i ząbki, którymi „straszyliśmy” najbliższych. No i ten smak, który nie ma sobie równych.

Czarna jagoda to zwyczajowa nazwa borówki czarnej, która występuje także pod kilkoma innymi nazwami: borówka, borówka czernica, czernica, borowina, jagoda leśna, jagodzianka. Warto podkreślić, iż nasza znajoma z polskich lasów niewiele ma wspólnego z borówką amerykańską, która przypomina ją jedynie wyglądem. 

W medycynie ludowej czarne jagody były wykorzystywane już od najdawniejszych czasów. Nasze babcie uważały ten owoc za niezbędny składnik domowej apteczki. Są naturalnym lekarstwem na problemy jelitowe i choroby oczu. Ostatnie badania przeprowadzone przez hiszpańskich naukowców wykazały, że jagody mają pozytywny wpływ na nadwagę i wiele innych schorzeń. Dlatego znalazły szerokie zastosowanie w farmakologii, kosmetyce oraz w kuchni.

Czarne jagody zaliczane są do najzdrowszych owoców. W 100 gramach jagód znajdziemy 40 kcal, a ponadto: białka, węglowodany, potas, wapń, fosfor, magnez, sód, żelazo, cynk, kwas foliowy oraz witaminy A, B1 i B2, C i PP. 

Ze względu na obecność witamin oraz kwasu foliowego czarne jagody polecane są kobietom w ciąży oraz planującym ciążę. Do celów leczniczych wykorzystywane są liście, zbierane wczesną wiosną lub pod koniec lata oraz owoce zbierane od końca czerwca do sierpnia i suszone – najlepiej w suszarni. 

Liście zawierają flawonoidy, glikozydy fenolowe, garbniki, antocyjany, olejek eteryczny, kwasy organiczne, cukry, sole mineralne oraz glukokininy, czyli substancje działające podobnie jak insulina. Dzięki obecności antocyjanów przetwory z liści jagody obniżają poziom cukru we krwi. 

Z kolei w owocach występują duże ilości barwników antocyjanowych, kwasów organicznych i pektyn. Zawarte w jagodach ciemne barwniki z grupy flawonoidów są aktywne biologicznie na poziomie komórkowym, dzięki czemu chronią mózg przeciw działaniu czasu. Wykazują też właściwości pobudzające rozwój nowych komórek w mózgu. Substancje czynne zawarte w jagodach działają korzystnie na skórę, stymulując keratynocyty, które pobudzają procesy regeneracyjne skóry. Ich obecność poprawia napięcie włókien kolagenu i elastyny oraz utrzymuje w skórze optymalne stężenie kwasu hialuronowego, który silnie ją nawilża. Z kolei kąpiele z dodatkiem odwaru z liści działają na skórę antyseptycznie, ściągająco i przeciwzapalnie.

Dzięki swym właściwościom czarne jagody były znane i wykorzystywane w lecznictwie już od najdawniejszych czasów, między innymi przez plemiona słowiańskie – w leczeniu kaszlu, gruźlicy płuc, zakażeń pokarmowych, bólu brzucha, egzemy, wysypki, oparzeń oraz przeciw glistom i robakom. Czarnymi jagodami leczono zakażenia, tyfus, a nawet polio. Owocami tymi zwalczano również gronkowca. Karotenoidy zawarte w owocach jagody poprawiały wzrok, stymulując produkcję rodopsyny, czyli substancji odpowiedzialnej za właściwie widzenie o zmroku. Właśnie z tego względu brytyjscy piloci podczas II wojny światowej przed nocnymi lotami jadali dżemy z jagód. Wiadomo też, że czarne jagody usprawniają krążenie w gałce ocznej, poprawiając jej zaopatrzenie w tlen i substancje ożywcze. Mogą być więc stosowane w zapaleniu lub zwyrodnieniu siatkówki oraz osłabieniu wzroku spowodowanego zaburzeniami krążenia, szczególnie u osób starszych.

Owoce czarnej jagody już od wieków były używane jako doskonały środek przeciw biegunce spowodowanej zakażeniem jelitowym lub zatruciem pokarmowym. Zawarte w nich garbniki hamują bowiem rozwój drobnoustrojów chorobotwórczych przewodu pokarmowego, zapobiegając odwodnieniu organizmu. Świeże owoce i wyciągi mają działanie rozluźniające przy zaparciach i jednocześnie przeciwbiegunkowe. 

Jak już wspomniałam na wstępie, smak czarnych jagód nie ma sobie równych. Najlepsze są pierogi i drożdżowe bułeczki czyli jagodzianki, którym nie sposób się oprzeć. Swoich amatorów mają również knedle, gofry, naleśniki i racuszki. Z jagód możemy przyrządzić soki, koktajle, kompoty, konfitury i dżemy oraz ozdabiać nimi desery. Możemy również używać ich jako składników sałatek, kremów, musów owocowych czy nalewek. 

Czarne jagody są znakomite na surowo i takie właśnie lubię najbardziej. Miseczka pachnących jagód prosto z lasu, wśród których czasem zaplącze się słodka poziomka, do tego odrobina słodkiej śmietanki i mamy najlepszy deser świata, o czym nie muszę chyba nikogo przekonywać. 

Opracowanie: Bożena Szara

Poprzednie artykuły z cyklu “Zdrowo i stylowo”

Poleć:

O Autorze:

Bożena Szara

Bożena Szara – dziennikarka, producentka radiowa (Radio Polonia w Montrealu - CFMB-1280 AM), autorka bloga "Dieta i Styl". Organizatorka wydarzeń artystycznych. Współpracuje przez lata z "Gazetą”.

2 Comments

  1. Czy może Pani napisać czy te nasze kanadyjskie jagody (blueberries) nie są zdrowe tak jak polskie? I co to jest dokładnie aronia? Wszystkie są z tej samej rodziny? Lubię Pani artykuły.

    • Pani Joanno, dziękuję za podpowiedź. Na temat aronii napiszę za dwa tygodnie. Co do różnicy pomiędzy jagodami z lasu (i tu nie ma znaczenia czy z polskiego lasu czy też kanadyjskiego) a amerykańskimi lub kanadyjskimi borówkami z upraw ogrodowych, z plantacji to różnica jest wielka. Czarne leśne jagody są lepszym źródłem antyoksydantów niż borówki amerykańskie, dzięki czemu skuteczniej opóźniają proces starzenia. Z kolei borówka jest skuteczniejsza w profilaktyce niektórych chorób nowotworowych. Polecam artykuł zamieszczony na stronie Poradnika Zdrowia, gdzie dokładnie opisano te różnice. Link poniżej.
      Serdecznie pozdrawiam i życzę dużo zdrowia.

      https://www.poradnikzdrowie.pl/diety-i-zywienie/co-jesz/jagody-czy-borowki-amerykanskie-co-jest-zdrowsze-aa-hsFW-GjrC-eB3s.html

skomentuj

Home | Direct | Dashboard | About us

Unless otherwise noted our website is using photographs from FreeDigitalPhotos.net and Wikipedia under their respective licenses

Copyright © 2015. All Rights Reserved.