Działo się (180). Tydzień w tym, co naprawdę ważne

0

Kolejny tydzień (24-30 kwietnia) przynosi – jak zazwyczaj – przegląd wydarzeń z przeszłości. Ograniczamy się w zasadzie do zdarzeń, związanych z nauką, techniką, kulturą – czyli z tym, co naprawdę ważne dla postępu cywilizacji. Zupełnie incydentalnie omawiamy wydarzenia polityczne.

Kryterium wyboru informacji chyba nie istnieje, a w każdym razie jest ogromnie subiektywne. Czasami skupiamy się na faktach tylko ciekawych, intrygujących albo po prostu zabawnych.

Oto te fakty:

24 KWIETNIA

1800 – Założono Bibliotekę Kongresu Stanów Zjednoczonych. We wrześniu 2015 Biblioteka posiadała w swoich zbiorach ponad 162 mln różnego rodzaju dokumentów, w tym m.in. ponad 38,6 mln książek, 70,3 mln rękopisów, 5,6 mln map i atlasów, 14,2 mln fotografii, 17,1 mln mikrofilmów oraz 7,2 mln dokumentów muzycznych w ponad 470 językach. Biblioteka dysponuje (w 3 budynkach) 22 czytelniami ogólnymi, 3 wydzielonymi czytelniami dla kongresmenów oraz biblioteką sztuki (John F. Kennedy Center). Wyposażona jest w system komputerowy o pojemności 13 mln rekordów oraz w 3000 terminali. Pełni funkcję biblioteki narodowej.

1895 – Kanadyjski żeglarz Joshua Slocum wyruszył z Bostonu na rybackiej łodzi typu jol o nazwie Spray w pierwszy udany, samotny rejs dookoła świata. W listopadzie 1909 wyruszył na Sprayu w rejs z rzeki Orinoko w kierunku Morza Karaibskiego, podczas którego zaginął.

SY Spray

1970 – Został wystrzelony pierwszy chiński sztuczny satelita Dong Fang Hong 1.Po umieszczeniu go na orbicie okołoziemskiej Chiny stały się piątym państwem, któremu udało się dokonać tego wyczynu za pomocą własnej rakiety. Satelita miał kształt sfery o średnicy 1 metra. Miał masę około 173 kg i był wyposażony w nadajnik radiowy do transmitowania pieśni Wschód jest czerwony, której nazwa stała się również nazwą samego satelity. Satelita przestał nadawać w czerwcu 1970.

25 KWIETNIA

1507 – Niemiecki kosmograf Martin Waldseemüller na swej mapie Universalis Cosmographia po raz pierwszy użył nazwy Ameryka.

1719 – Ukazała się powieść Przypadki Robinsona Crusoe Daniela Defoe. Mało kto wie, że jest to powieść trzyczęściowa; znamy na ogół część pierwszą. Druga część powieści poświęcona jest podróżom Robinsona do Afryki i Azji. Bohater wyrusza w podróż statkiem. Po drodze przeżywa szereg przygód. Trzecia to zbiór esejów, bez faktycznego udziału postaci Robinsona. Powieść o przygodach Robinsona Crusoe do końca XIX wieku była najczęściej wydawaną, tłumaczoną i interpretowaną książką w historii. W sumie doczekała się ponad 700 różnych edycji i adaptacji.

Pierwsze wydanie książki o Robinsonie Crusoe

1859 – Francuski dyplomata i przedsiębiorca Ferdinand de Lesseps wbił w Port Saidzie łopatę w piasek, inaugurując symbolicznie budowę Kanału Sueskiego. Budowa trwałą 10 lat. Całkowita długość kanału wynosi 163 km, szerokość – 160–200 m (po modernizacji – do około 300 m).

26 KWIETNIA

1336 – Włoski poeta Francesco Petrarca zdobył szczyt Mont Ventoux w Prealpach Południowych, co uznaje się za początek alpinizmu. Równie dobrze można za początek uznać pewne starożytne wejście na górę Synaj, ale to jest chyba lepiej udokumentowane. A poza tym poetom też się coś należy.

1792 – Po raz pierwszy została wykonana Marsylianka (wówczas Pieśń wojenna dla armii Renu). Słowa i muzykę tej pieśni stworzył 25 kwietnia 1792 Claude Joseph Rouget de Lisle. 14 lipca 1795 została ogłoszona hymnem państwowym, zastępując zniesioną w 1792 pieśń Vive la Henri IV. Marsylianka przestała być hymnem narodowym Francji (zastąpiona przez Pieśń wymarszu w 1799) w okresie I Cesarstwa, zaś podczas restauracji śpiewania jej zakazano. Uchwałą Izby Deputowanych z 14 lutego 1879 stała się ona oficjalnym hymnem III Republiki. Po II wojnie światowej, w konstytucji zarówno Czwartej (1946), jaki i Piątej Republiki (1958), ponownie uznano Marsyliankę za hymn państwowy.

Rouget de Lisle wykonuje pieśń po raz pierwszy.

1803 – We Francji spadł meteoryt L’Aigle, pierwszy o potwierdzonym pochodzeniu pozaziemskim. Na miejsce spadku Francuska Akademia Nauk wysłała Jean-Baptiste’a Biota w celu zbadania zjawiska. Wcześniej doniesienia o upadku „kamieni z nieba” traktowano bardzo sceptycznie.

27 KWIETNIA

1810 – Ludwig van Beethoven skomponował utwór Dla Elizy. To popularny tytuł Bagateli a-moll WoO 59, jednej z najbardziej znanych w literaturze muzycznej miniatur fortepianowych. Biografowie Beethovena nie są zgodni co do tego, kim była tytułowa Eliza.

1840 – Położono kamień węgielny pod budowę (a właściwie kompletną renowację po wielkim pożarze z roku 1834) Pałacu Westminsterskiego w Londynie. To siedziba brytyjskiej Izby Gmin, Izby Lordów oraz urzędów z nimi związanych; zabytek I klasy od 1970 roku, w 1987 roku wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Jego budowę rozpoczął Knut Wielki w 1016 roku. Jedna z ikon światowej architektury.

Pałac Westminsterski od północnego wschodu

28 KWIETNIA

1611Założono Uniwersytet św. Tomasza w Manili, najstarszy działający nieprzerwanie na kontynencie azjatyckim. Akurat na Filipinach? Dla piszącego te słowa było to autentyczne zaskoczenie.

1789 – W pobliżu archipelagu Wysp Przyjacielskich (Tonga) doszło do buntu załogi brytyjskiego okrętu HMS Bounty. Kapitana Williama Bligha i 18 wiernych mu marynarzy pozostawiono w szalupie, którą rozpoczęli rejs na wyspę Timor. Bligh miał jednak znakomite umiejętności nawigacyjne. Dzięki nim dokonał rzeczy prawie niemożliwej, pokonując 6701 km i docierając do Timoru po 48 dniach podróży, bez dalszych ofiar śmiertelnych. W 1805 został czwartym gubernatorem Nowej Południowej Walii. O buncie napisano wiele artykułów i książek, m.in. poczytną była powieść Juliusza Verne’a Buntownicy z Bounty. Historia była też kilkakrotnie filmowana.

Kapitan Bligh opuszcza Bounty. Obraz Roberta Dodda.

1947 – Norweski podróżnik Thor Heyerdahl rozpoczął wyprawę na tratwie Kon-Tiki z Peru przez Ocean Spokojny, która miała udowodnić hipotezę, że ludzie przybyli na wyspy Polinezji z Ameryki Południowej. Wyprawa się udała.

29 KWIETNIA 

1882 – Na przedmieściach Berlina Werner von Siemens zaprezentował publicznie pierwszy na świecie trolejbus Elektromote. Komunikacja trolejbusowa stała się w XX wieku dość popularna, po czym zaczęła zanikać. Obecnie ze względu na konieczność ograniczenia szkodliwej emisji i możliwość pozyskiwania energii elektrycznej z czystych źródeł trolejbusy przeżywają renesans. W Warszawie ostatni trolejbus zjechał do zajezdni w 1995 roku.

Pierwszy trolejbus. Troszkę był inny od współczesnych…

1913 – Szwedzki emigrant Gideon Sundback (1880-1954) otrzymał amerykański patent na zamek błyskawiczny. Drobny wynalazek, a jak okazał się ważny! W 1951 roku Sundback otrzymał Złoty Medal Królewskiej Szwedzkiej Akademii Nauk Inżynieryjnych, a w 2006 roku został uhonorowany wprowadzeniem do National Inventors Hall of Fame. Swój wynalazek wielokrotnie udoskonalał.

1994 – Ogłoszono bankructwo światowego potentata branży komputerowej Commodore International. Przedsiębiorstwo założył w 1954 roku w Toronto polski emigrant Jack Tramiel. Przez kilka lat prowadził on w Nowym Jorku mały zakład naprawy maszyn do pisania, ale udało mu się zawrzeć kontrakt na produkcję w Kanadzie takich maszyn. W 1962 roku przedsiębiorstwo formalnie stało się Commodore Business Machines i produkowało początkowo kalkulatory. Ogromną popularność zdobyły jednak komputery osobiste, kolejno PET, VIC-20 i C64. Ogromnym sukcesem była Amiga 1000, odkupiona od byłych projektantów firmy Atari. Ostatecznie wskutek niezbyt zręcznego zarządzania, firma uległa konkurentom: IBM i Apple. Ale Amigi mają swoich wielbicieli do dziś.

30 KWIETNIA

1006 – W gwiazdozbiorze Wilka rozbłysła najjaśniejsza w historii supernowa SN 1006.Jej położenie ustalono na podstawie odkrytej w latach 60. XX wieku pozostałości. Miała kolor żółty. Najprawdopodobniej była widoczna przez około roku. Była widoczna nawet w dzień. W 2009 japońscy naukowcy odkryli ślady pozostawione przez wybuch w rdzeniu lodowym z Antarktyki.

Banknot 10-markowy z Gaussem i jego krzywą, niesłychanie ważną dla rachunku prawdopodobieństwa i statystyki

1777 – Urodził się Carl Friedrich Gauß (Gauss) i (zm. 23 lutego 1855 w Getyndze) – niemiecki matematyk, fizyk, astronom i geodeta. Uznawany jest za jednego z twórców geometrii nieeuklidesowej. Uważany za jednego z największych matematyków (obok Archimedesa i Newtona), przez sobie współczesnych określany był mianem „Księcia matematyków”. Pierwszym ważnym odkryciem matematycznym Gaussa było podanie konstrukcji siedemnastokąta foremnego przy użyciu cyrkla i linijki (1796).

1916 – W Niemczech wprowadzono pierwszą w historii zmianę czasu na letni, spowodowaną wymogami gospodarki wojennej. Dziś świat się pomału z tego pomysłu wycofuje: ostatecznie ekonomiści doszli do wniosku, że zmiana czasu oznacza więcej kłopotów niż oszczędności. W przyszłym roku będzie ostateczny koniec tej zabawy.

Wyszperał Bogdan Miś

Wszystkie ilustracje i fakty pochodzą z zasobów Wikipedii. Opinie i komentarze autora.

Poleć:

O Autorze:

Bogdan Mis

Senior polskich popularyzatorów nauki, jeden z najstarszych polskich programistów. Z wykształcenia matematyk, wieloletni wykładowca szkół wyższych. Dziennikarz. Przez wiele lat obecny na antenach Telewizji Polskiej, z której odszedł w wyniku negatywnej weryfikacji z okresie stanu wojennego. Zapraszamy do czytania artykułów Bogdana Misia na Studiu Opinii

skomentuj

Home | Direct | Dashboard | About us

Unless otherwise noted our website is using photographs from FreeDigitalPhotos.net and Wikipedia under their respective licenses

Copyright © 2015. All Rights Reserved.