Dalia – symbol Meksyku

0

Z cyklu: Porady ogrodnicze Jana Ogrodnika “Nie tylko o trawniku”

Mają naprawdę niezwykłe, często bardzo okazałe kwiaty o bardzo różnych kształtach, a na dodatek w ogromnej palecie barw. Bywają pojedyncze, półpełne, albo też pełne – nie sposób zatem przejść latem obok nich obojętnie. Sam pokrój rośliny jest również bardzo wyrazisty. W ciągu zaledwie dwóch miesięcy niektóre z nich potrafią wyrosnąć aż tak duże, że przypominają nieomal obsypane kwiatami masywne, kolorowe krzewy. Nic więc dziwnego, że odgrywają często ważną rolę na rabatach kwiatowych i nie tylko. Sława i znaczenie dalii są zatem jak najbardziej zasłużone.

Należące do rodziny astrowatych dalie (ang. dahlia) określane są też powszechnie jako georginie. Ich inne ludowe nazwy to giergony, wielgonie albo wielgony – dwie ostatnie nazwy odnoszą się zwłaszcza do odmian o największych kwiatostanach. Bulwy dalii sadzimy do gruntu wiosną, a ich kwiaty podziwiamy latem i jesienią, aż do nadejścia pierwszych przymrozków. Ponieważ pochodzą one z cieplejszego klimatu, ich bulwy trzeba wykopać jesienią i przez cały okres zimy przechować w ciepłym pomieszczeniu, aby nam nie przemarzły.

Swój rodowód dalie wyprowadzają bowiem z tropikalnego klimatu Ameryki Środkowej, a dokładniej z wyżyn Meksyku. Niektóre gatunki naturalnie rosną także w Gwatemali, Hondurasie, Nikaragui, Salwadorze i Kostaryce – prawdopodobnie zostały tam jednak sprowadzone przez Tolteków lub nawet ich przodków. Obecnie znanych jest 35 gatunków dalii. Do dzisiaj dalie są roślinnym symbolem Meksyku. To tutaj dominowały one kiedyś w historycznym imperium Azteków. Dalie kwitnące na czerwono sadzono tam wyłącznie wokół świątyń, gdzie azteckim bożkom składano ofiary z ludzi. Czarne ich kwiaty zdobiły natomiast ołtarze, na których z żywych ludzkich ofiar wycinano serca po to, aby złożyć je w hołdzie azteckim bóstwom. Są to zatem kwiaty bezpośrednio powiązane z krwawymi rytuałami tej jakże odległej od nas w czasie i przestrzeni cywilizacji.

dalia photoDopiero po zakończeniu podboju Ameryki Środkowej, w połowie siedemnastego stulecia dalie przywieźli do Europy Hiszpanie. Pierwsze egzemplarze tych roślin zostały sprowadzone z Meksyku do Ogrodu Botanicznego w Madrycie. Niezwykle oryginalne jest również samo pochodzenie używanej obecnie ich nazwy. Upamiętnia ona bowiem szwedzkiego botanika, doktora Andersa Dahla, który jako pierwszy zajął się dokładnym sklasyfikowaniem tych roślin. Dalie niezwykle łatwo dają się krzyżować pomiędzy sobą – szybko odkryli to i skrzętnie wykorzystali zresztą hodowcy. Ich praca nad zmianą form i kolorów kwiatów doprowadziła do powstania olbrzymiej różnorodności odmian, że aż trudno w to uwierzyć. Większość jednak uprawianych obecnie odmian to mieszańce powstałe ze skrzyżowania tylko dwóch gatunków: Dahlia coccinea i Dahlia pinnata. Wszystkie określane są wspólną nazwą jako dalia zmienna albo dalia ogrodowa (Dahlia hybr.). W połowie dziewiętnastego stulecia kwiaty dalii osiągnęły status roślin nieomal kultowych – zarejestrowano wówczas aż kilka tysięcy ich odmian. W 1929 roku powstały pierwsze odmiany anemonowe. Bulwy dalii kaktusowych przywiezione zostały z Meksyku do Holandii w 1872 roku.

Obecnie istnieją odmiany o kwiatach przypominających swoim wyglądem wiele innych, między innymi lilie wodne, piwonie, orchidee, chryzantemy i anemony, nie mówiąc już o głównych formacjach, takich jak płaskie, kaktusowe, półkaktusowe i kuliste. Ponieważ w naturalnych warunkach dalie rosną w klimacie tropikalnym, lubią one żyzną, organiczną ziemię. Wymagają też regularnego podlewania. Podczas ich kwitnienia – zazwyczaj jest to sierpień i wrzesień, należy dostarczyć im przynajmniej co drugi dzień około 9 litrów wody. Trzeba je też dość obficie nawozić. Większość odmian wymaga również w okresie kwitnienia pionowych podpór. Jeśli chcemy uzyskać większe kwiatostany, należy uszczyknąć wszystkie boczne pączki, pozostawiając tylko ten jeden na samej górze. Zapewniam, że za staranną opiekę odwdzięczą się wam okazałymi kwiatami, których gama barw rozciąga się od bieli poprzez żółty i pomarańczowy aż po ceglasto-czerwony, a nawet czarny. Jeśli chodzi o kolory kwiatów, to właściwie możliwe są tutaj prawie wszystkie, oprócz niebieskiego, którego hodowcom wciąż nie udało się do dzisiaj uzyskać. Najbardziej zbliżona do niebieskiego jest natomiast szeroka gama fioletów. Rozmiary roślin również są bardzo zróżnicowane, począwszy od liliputów aż po giganty, które czasem prowadzone być muszą na wysokich pieńkach. W zależności od odmiany rośliny osiągają od 35 centymetrów do prawie dwóch metrów wysokości.

This slideshow requires JavaScript.

Ze względu na kolory i wymiary kwiatów dalie podzielono na dziesięć podstawowych grup:

1. Dalie o kwiatach pojedynczych.

2. Dalie anemonowe – płatki kwiatów rurkowate.

3. Dalie kryzowe – dodatkowa wewnętrzna kryza płatków.

4. Dalie piwoniowe – kwiaty przypominają piwonie.

5. Dalie dekoracyjne – wysokie do 2m, średnica kwiatów do 30cm.

6. Dalie kuliste, nazywane czasami mylnie pomponowymi.

7. Dalie pomponowe.

8. Dalie kaktusowe – płatki ostro zakończone, często na końcach porozcinane.

9. Dalie półkaktusowe.

10.Dalie różne – przypominają chryzantemy, albo inne osobliwości botaniczne.

Uprawa dalii w ogrodzie jest naprawdę bardzo prosta. Wiosną, na przełomie kwietnia i maja zakupione w sklepie ogrodniczym bulwy sadzimy w ziemi na głębokość około 10-15 cm. Najlepiej wybrać dla tych roślin miejsce nasłonecznione i osłonięte od wiatrów. Podczas sadzenia warto w dołku umieścić mały palik, który będzie potem służyć jako podpórka wysokiej kwiatowej łodygi. Można je też uprawiać na balkonach i tarasach w dużych pojemnikach, takich jak na przykład drewniane półbeczki.

Kwiaty dalii prezentują się szczególnie dekoracyjnie, gdy sadzi się je w grupach po dwie, albo trzy rośliny, nieco oddalone od innych kwitnących roślin. W mniejszych ogrodach dobrze prezentują się dalie pomponowe, a także kryzowe. W ogródkach skalnych natomiast warto posadzić odmiany karłowe. Zastosowanie dalii w ogrodach jest zatem bardzo wszechstronne. Mogą zdobić przydomowe ogrody, ale doskonale prezentują się także w ogrodach wiejskich wymieszane z malwami i cyniami. Również rabaty egzotyczne nie mogą się obejść bez tych kwiatów.

Na zakończenie wywodów o daliach wypada jeszcze opisać często związane z nimi nieporozumienie. Otóż w języku angielskim używa się jednego ogólnego określenia bulbs. Tak nazywa się wszystkie podziemne części roślin, które wysadza się do gruntu, aby wyrosły z nich kwiaty. Język polski okazuje się w tym przypadku znacznie bardziej precyzyjny. Rozróżnia on bowiem cebulki kwiatowe – należą do nich wysadzane jesienią tulipany i narcyzy, a wiosną lilie. Zupełnie inna grupa to rośliny bulwiaste – pojęcie to obejmuję grupę kwiatów, których bulwy przechowuje się zimą w ciepłej piwnicy, a każdej wiosny sadzi się je ponownie do ziemi w ogrodzie. Przykładami takich roślin są właśnie dalie, ale należą do nich również bulwiaste begonie, oraz mieczyki. Ich bulwiaste korzenie oferowane są wiosną w sklepach. Warto zaopatrzyć się w nie właśnie wtedy. Bez posadzenia ich bowiem wiosną do gruntu nie ma co marzyć o zobaczeniu kwiatów w połowie lata w ogrodzie. Jesienią natomiast koniecznie trzeba pamiętać, aby przed nastaniem mrozów wykopać bulwy z ziemi i przechować je przez całą zimę w ciepłej piwnicy w piasku. Pamiętając o tym dalie uprawiać można w ogrodzie przez wiele lat.

To prawda, że na posadzenie dalii w ogrodzie jest już teraz zbyt późno. Podglądajmy zatem ogrody sąsiadów, a z pewnością zobaczymy tam ich dużą różnorodność.

Zdjęcie: roberto.valente

Zdjęcie: Manuel Martin Vicente

Poleć:

O Autorze:

Jan Ogrodnik

Przemyslaw Jan Dabrowski - architekt krajobrazu, dziennikarz zajmujacy sie tematyka ogodnicza znany w Toronto jako Jan Ogrodnik. Od dwudziestu lat na lamach prasy, jak rowniez w radio oraz w telwizji radzi jak uprawiac przydomowe ogrody. Projektuje zielen wokol domow i instytucji publicznych, a takze udziela konsultacji ogrodniczych. Od kilku lat wspolpracuje jako Agent d/s handlu nieruchomosciami z torontonska firma GoWest Realty Ltd Brokerage. Oferuje bezplatny projekt ogrodu przy zakupie lub sprzedazy domu.

Comments are closed.

Home | Direct | Dashboard | About us

Unless otherwise noted our website is using photographs from FreeDigitalPhotos.net and Wikipedia under their respective licenses

Copyright © 2015. All Rights Reserved.