Działo się (196). Tydzień w tym co naprawdę ważne.

0

Kolejny tydzień (14-20 sierpnia) przynosi – jak zazwyczaj – przegląd wydarzeń z przeszłości. Ograniczamy się w zasadzie do zdarzeń, związanych z nauką, techniką, kulturą – czyli z tym, co naprawdę ważne dla postępu cywilizacji. Zupełnie incydentalnie omawiamy wydarzenia polityczne.

Kryterium wyboru informacji chyba nie istnieje, a w każdym razie jest ogromnie subiektywne. Czasami skupiamy się na faktach tylko ciekawych, intrygujących albo po prostu zabawnych.

Oto te fakty:

14 sierpnia

1784 – Rosyjski handlarz Grigorij Szelichow (1747-1795) założył na wyspie Kodiak pierwszą rosyjską osadę na Alasce. Dla większości z nas – Alaska to coś rdzennie amerykańskiego. A tu – warto przypomnieć – była to do 1867 roku kolonia Rosji; ściślej, w latach 1799–1867 – teren Alaski pozostawał pod administracją Kompanii Rosyjsko-Amerykańskiej; w 1867 został sprzedany Stanom Zjednoczonym za niewygórowaną sumę 7,2 mln ówczesnych dolarów.

1880 – Zakończono trwającą od 1248 roku (ponad 600 lat!) budowę katedry w Kolonii, arcydzieła gotyku. Do 1884 roku była najwyższym budynkiem świata. W czasie II Wojny ocalała pomimo kilku trafień bomb. W ostatnich dekadach katedra ucierpiała najbardziej wskutek zanieczyszczenia powietrza. Kwaśne deszcze przeżerały kamień, a spaliny zafarbowały go na ciemno szaro. W latach 2004–2006 katedra znajdowała się na liście zagrożonych obiektów światowego dziedzictwa UNESCO.

Katedra widziana od strony Renu w nocy.

1893 – W Paryżu rozpoczęto wydawanie pierwszych na świecie tablic rejestracyjnych.

15 sierpnia

778 – W bitwie w wąwozie Roncevaux z góralami baskijskimi poległ dowódca wojsk frankijskich hrabia Roland. Roland jest głównym bohaterem Pieśni o Rolandzie. Należał do grona dwunastu parów Francji, a także był dalszym siostrzeńcem Karola Wielkiego. Według Pieśni o Rolandzie walczył on legendarnym mieczem Durandalem częściej zwanym Durendalem. Wg tejże w tylnej straży dowodził on 1/6 wojsk francuskich, które liczyły 120 tysięcy rycerzy. Wszystko to stanowi jeden z najsłynniejszych tematów literackich. 

Śmierć Rolanda, ilustracja z manuskryptu, ok. 1455-1470

1892 – Urodził się książę Louis Victor Pierre Raymond de Broglie (zm. 19 marca 1987) – francuski fizyk, laureat Nagrody Nobla w 1929 za odkrycie falowej natury elektronów. Praktyczne zastosowanie teorii de Broglie’a pozwoliło między innymi na zbudowanie mikroskopu elektronowego. Od 1932 pracował na Sorbonie. Od 1942 był stałym sekretarzem Akademii Francuskiej.

1971 – Prezydent USA Richard Nixon zawiesił wymienialność dolara na złoto. Jest to jedna z najważniejszych decyzji ekonomicznych współczesniości.

16 sierpnia

1821 – Urodził się Arthur Cayley (zm. 26 stycznia 1895) – angielski matematyk i prawnik. Zajmował się tzw. geometrią algebraiczną. Prowadził badania nad równaniami różniczkowymi i funkcjami eliptycznymi. Współtwórca teorii wyznaczników. Autor wielu pojęć z algebry liniowej. Autor pierwszej aksjomatycznej definicji grupy, w dowód jego zasług jedno z twierdzeń nazwano twierdzeniem Cayleya. On wymyślił tzw. oktawy Cayleya, najdalej idące uogólnienie pojęcia liczby. Geniusz. 

1858 – Królowa brytyjska Wiktoria i prezydent USA James Buchanan oficjalnie zainaugurowali działalność transatlantyckiego kabla telegraficznego, wymieniając telegramy z pozdrowieniami. Miesiąc później kabel, wskutek zastosowania zbyt wysokiego napięcia, uległ zniszczeniu. Tak często bywa, gdy termin oddania czegoś do użytku ustala się „pod wolny czas dostojników” …

1896Skookum Jim (znany też jako Keish, 1855-1916, pochodził z ludu Tagish Khwáan zamieszkującego tereny Kanady nad jeziorami Tagish i Marsh Yukon) natrafił na złotonośne pokłady nad Bonanza Creek w Jukonie. Rozpoczęła się gorączka złota nad Klondike. W momencie wybuchu gorączki złota rząd Kanady był w czasie procesu tworzenia administracji Terytoriów Północno-Zachodnich i nie istniała jeszcze żadna administracja w Dystrykcie Jukonu, będącym ich najdalszą rubieżą. Doraźnie wysłano tam oddział nowo utworzonej Północno-Zachodniej Policji Konnej pod dowództwem Sama Steele’a. Pełnił on początkowo wszystkie funkcje administracyjne. Dzięki sprawności policji, gorączka złota nad rzeką Klondike stała się najspokojniejszym wydarzeniem tego typu. Gorączka złota stała się nośnym tematem literatury i filmu. Wygasłą w roku 1903.

Skookum Jim

17 sierpnia

1908 – Premiera pierwszego filmu animowanego Fantasmagorie autorstwa francuskiego rysownika Émile’a Cohla. Trwa niecałe dwie minuty. Bywa nazywany pierwszym filmem w całości animowanym (mimo że pojawia się w nim przez moment nieanimowana ręka rysownika). Rysunki do filmu (ok. 700) zostały zrobione czarnym tuszem na białym papierze i sfotografowane; odbitki zostały następnie wywołane w negatywie dzięki czemu doszło do odwrócenia kolorów tła i kreski.

1977 – Sowiecki lodołamacz atomowy NS Arktika jako pierwszy statek nawodny dotarł do bieguna północnego krusząc po drodze lód o grubości 4 m. W październiku 2008 roku został wycofany z eksploatacji. Siłownia okrętu składa się z 3 reaktorów jądrowych. Zapas paliwa umożliwiał pływanie przez 3 lata bez zawijania do portów.

Lodołamacz Arktika

1982 – W fabryce Philipsa w zachodnioniemieckim Langenhagen odbyła się prezentacja płyty kompaktowej. Pierwsze płyty i odtwarzacze CD zostały wprowadzone do sprzedaży we wrześniu 1982 r. w Japonii. W Stanach Zjednoczonych i Europie pojawiły się w marcu 1983 r. Pierwszym albumem muzycznym, który wydano na płycie kompaktowej był „The Visitors” grupy ABBA.

18 sierpnia

1868 – Francuski astronom Pierre Janssen, obserwując koronę słoneczną w trakcie zaćmienia odkrył hel. Był to pierwszy (i jedyny) pierwiastek, odkryty najpierw poza Ziemią, a dopiero później na Ziemi.

1932 – Szkocki pilot Jim Mollison dokonał lekkim samolotem sportowym de Havilland Puss Moth pierwszego samotnego przelotu nad Atlantykiem w trudniejszym kierunku zachodnim – z Portmarnock koło Dublina w Irlandii do Pennfield Ridge w Nowym Brunszwiku w Kanadzie.

Samolot de Havilland Puss Moth

1958 – Ukazało się amerykańskie wydanie kontrowersyjnej wówczas powieści Lolita Vladimira Nabokova. Wydanie francuskie ukazało się 3 lata wcześniej. Utwór opowiada o mężczyźnie zafascynowanym niedojrzałymi dziewczynkami, które określa mianem „nimfetek” i o jego erotycznej obsesji na punkcie dwunastoletniej pasierbicy Dolores Haze (tytułowej Lolity). Temat pedofilii sprawił, że powieść przez wiele lat uchodziła za dzieło skandalizujące i pornograficzne, a autor miał problemy z jej opublikowaniem. Powieść została dwukrotnie zekranizowana, a jej tytuł i zaczerpnięte z niej określenie „nimfetka” zaczęły funkcjonować w mowie potocznej.

19 sierpnia

1856 – Amerykanin Gail Borden opatentował mleko skondensowane.

1913 – Francuz Adolphe Pégoud (1889-1915) wykonał pierwszy skok ze spadochronem z pokładu samolotu. Z uwagi na osiągnięcia i sławę jako lotnika, prasa francuska zaczęła nazywać Pégoud „asem” (błędnie uważa się czasami, że pierwszym asem był Roland Garros). W ten sposób po raz pierwszy pojawiło się określenie lotnika jako asa, nadawane następnie lotnikom, którzy zniszczyli co najmniej 5 samolotów wroga (jako pierwszemu: Jeanowi Navarre). Pégoud odniósł łącznie 6 zwycięstw powietrznych oraz 3 niepotwierdzone, faktycznie jednak większości zestrzeleń dokonali strzelcy-obserwatorzy z jego załogi. 31 sierpnia 1915 Pégoud został śmiertelnie raniony przez strzelca niemieckiego samolotu rozpoznawczego.

Pégoud dekorowany Krzyżem Wojennym

1960 – Po raz pierwszy trafiła do sprzedaży (w USA) doustna pigułka antykoncepcyjna. Rozpowszechniła ją Searle Drug Company. Opracowali ją Gregory Pincus oraz John Rock przy wsparciu Amerykańskiej Federacji Planowanego Rodzicielstwa w latach 50.

20 sierpnia

1619 – 20 pierwszych czarnoskórych niewolników zostało przywiezionych na pokładzie holenderskiego statku do Jamestown w Wirginii, pierwszej stałej angielskiej osady w Ameryce Północnej. 

1897 – Przełom w badaniach nad malarią. Sir Ronald Ross (1857-1932, parazytolog i patolog angielski, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie fizjologii lub medycyny w 1902 roku) odkrył w organizmie komara zarodźce tej choroby. Ten dzień obchodzimy jako Światowy Dzień Komara.

Ronald Ross

1960 – Zakończyła się dwudniowa misja sowieckiego statku kosmicznego Korabl-Sputnik 2 z psami Biełką i Striełką, które jako pierwsze zwierzęta powróciły żywe z przestrzeni kosmicznej. Po naturalnej śmierci, ciała Biełki i Striełki zostały zakonserwowane i wypchane. Przechowywane są w muzeum astronautyki w Moskwie. Biełka, pod szklanym kloszem, stanowi część wystawy stałej. Striełka jest częścią wystawy ruchomej, która odwiedziła USA, Chiny, Australię, Izrael i inne kraje. Jedno z sześciu szczeniąt, Puszynka, wydanych później na świat przez Striełkę, podarowane zostało prezydentowi USA Johnowi F. Kennedy’emu.

Wyszperał Bogdan Miś 

Wszystkie ilustracje i fakty pochodzą z zasobów Wikipedii. Opinie i komentarze autora.

Poleć:

O Autorze:

Bogdan Mis

Senior polskich popularyzatorów nauki, jeden z najstarszych polskich programistów. Z wykształcenia matematyk, wieloletni wykładowca szkół wyższych. Dziennikarz. Przez wiele lat obecny na antenach Telewizji Polskiej, z której odszedł w wyniku negatywnej weryfikacji z okresie stanu wojennego. Zapraszamy do czytania artykułów Bogdana Misia na Studiu Opinii

Comments are closed.

Home | Direct | Dashboard | About us

Unless otherwise noted our website is using photographs from FreeDigitalPhotos.net and Wikipedia under their respective licenses

Copyright © 2015. All Rights Reserved.