Działo się (200). Tydzień w tym co naprawdę ważne.

0

Kolejny tydzień (11-17 września) przynosi – jak zazwyczaj – przegląd wydarzeń z przeszłości. Ograniczamy się w zasadzie do zdarzeń, związanych z nauką, techniką, kulturą – czyli z tym, co naprawdę ważne dla postępu cywilizacji. Zupełnie incydentalnie omawiamy wydarzenia polityczne.

Kryterium wyboru informacji chyba nie istnieje, a w każdym razie jest ogromnie subiektywne. Czasami skupiamy się na faktach tylko ciekawych, intrygujących albo po prostu zabawnych.

Oto te fakty:

11 września

1541 – Niejaka Inés Suárez pod nieobecność gubernatora Pedro de Valdivii, obroniła Santiago przed atakiem Indian Mapuche dowodząc lokalnym garnizonem. Inés Suárez urodziła się w 1507 roku w Plasencii w Hiszpanii. Pierwszą pewną informacją z jej życia jest opuszczenie Hiszpanii i podróż do Ameryki w wieku 30 lat w poszukiwaniu męża, Juana de Málagi, który wyruszył tam w celu zdobycia bogactw. Męża nie odnalazła – bo zmarł przed jej przybyciem – ale stała się przyjaciółką, a następnie kochanką Pedro de Valdivii, towarzysza słynnego Pizarra. Którego potem zmuszono do opuszczenia jej, bo był żonaty.  Ona wyszła za innego i żyła przykładnie do śmierci w roku 1580. To w ogóle niesłychanie awanturnicza i romantyczna – ale mało znana – historia. 

José Mercedes Ortega, Inés Suárez podczas obrony miasta Santiago, 1897

1777 – Wojna o niepodległość Stanów Zjednoczonych: podczas bitwy nad Brandywine gen. Kazimierz Pułaski (kiedy wreszcie ktoś zrobi o nim serial?) uratował życie gen. Jerzemu Waszyngtonowi.

1822 – Kongregacja Indeksu w Rzymie obwieściła, że nauka Mikołaja Kopernika o obrocie Ziemi wokół Słońca może być rozpowszechniana. Dość długo się duchowni zastanawiali. Niektórzy mówią: grunt, że zmądrzeli. Ale ci, którzy z powodu tej nauki spłonęli na stosach pewno byliby innego zdania…

12 września

490 p.n.e. – I wojna perska: w bitwie pod Maratonem wojska ateńskie i platejskie pokonały armię króla Persów Dariusza I Wielkiego. Rocznica jednej z najsłynniejszych bitew w historii.

1923 – W Genewie została podpisana Międzynarodowa Konwencja w sprawie Zwalczania Obiegu i Handlu Wydawnictwami Pornograficznymi. Nie przyniosła jakichś szalonych sukcesów sygnatariuszom, a już po uruchomieniu Internetu… Szkoda gadać. Polska ratyfikowała konwencję 13 stycznia 1927 roku. Stronami jest 56 państw.

1958 – Zaprezentowano pierwszy układ scalony, zaprojektowany przez Jacka Kilby’ego. Koncepcja współczesnego układu scalonego przypisywana jest brytyjskiemu inżynierowi elektronikowi G. Dummerowi, na przełomie lat 1940-1950. Jednak dopiero w 1958 roku Jack Kilby z Texas Instruments i Robert Noyce z Fairchild Semiconductor niezależnie od siebie zaprojektowali i zbudowali działające modele układów scalonych. Kilby zademonstrował swój wynalazek właśnie 12 września 1958 (za co otrzymał Nagrodę Nobla z fizyki w 2000), Noyce zbudował swój pierwszy układ scalony około pół roku później.

Tak mniej więcej wygląda układ scalony

13 września

1584 – Zakończono budowę Escorialu pod Madrytem. To monumentalny architektoniczny zespół pałacowo-klasztorno-biblioteczny w San Lorenzo de El Escorial, 45 kilometrów na północny zachód od Madrytu. Kompleks zbudowano z szarego granitu, w powściągliwym i surowym stylu późnego renesansu.

Escorial

1899 – Pierwsza w historii amerykańska śmiertelna ofiara wypadku samochodowego. 68-letni agent nieruchomości Henry Bliss zginął potrącony na ulicy w Nowym Jorku.

1975 – W muzeum w Amsterdamie szaleniec zniszczył słynny obraz Rembrandta Straż nocna. Bezrobotny nauczyciel Wilhelmus de Rijk, zaatakował obraz nożem, robiąc kilka dużych zygzakowatych cięć o długości do 12 cali. Twierdził, że „zrobił to dla Pana” i że on „otrzymał rozkaz, by to zrobić”. Obraz został przywrócony do pierwotnego stanu po czterech latach, ale niektóre dowody uszkodzenia są nadal widoczne z bliska. Mężczyzna nigdy nie został oskarżony, popełnił samobójstwo w kwietniu 1976 roku.

14 września

1741Georg Friedrich Händel zakończył pracę nad oratorium Mesjasz. Jest to najpopularniejsza kompozycja Händla, a słynny chór „Hallelujah” z tego oratorium zalicza się do jego najbardziej rozpoznawalnych kompozycji. Ciekawostka: podczas jego wykonania obecny na koncercie król Jerzy II wstał z miejsca, a wraz z nim cała publiczność. Na pamiątkę tego zdarzenia tradycja ta została zachowana w Wielkiej Brytanii i kontynuowana jest w niektórych krajach europejskich (m.in. w Polsce). Nie przez tych, którzy klaszczą w przerwach między częściami utworu, ale ci w ogóle nie wiadomo po co chodzą na koncerty…

1970 – Papież Paweł VI podjął decyzję o rozwiązaniu Gwardii Palatyńskiej i Gwardii Szlacheckiej. Mało kto dziś pamięta, że Watykan jeszcze zupełnie niedawno (w skali historycznej, oczywiście) miał własną armię. Gwardia Palatyńska to była piechota. Od 1850 roku składała z dowództwa i dwóch kompanii, po 80 żołnierzy w każdej. Rekrutowano mężczyzn w wieku od 20 do 30 lat. W 1867 formacja brała udział w działaniach zbrojnych przeciwko oddziałom Garibaldiego. Gwardia Szlachecka natomiast była początkowo jednostką ciężkiej kawalerii, od 1870 została spieszona. Członkowie Gwardii byli ochotnikami – nie otrzymywali zapłaty za świadczone usługi i sami musieli płacić za swoje wyposażenie. Gwardziści Szlacheccy pojawiali się publicznie tylko w czasie, kiedy papież brał udział w publicznych wystąpieniach.

Żołnierz Gwardii Palatyńskiej, początek XX w.

2000 – Premiera systemu operacyjnego dla komputerów osobistych Microsoft Windows Me. Mimo kilku innowacji, między innymi mechanizmu przywracania stanu systemu, krytycy, podobnie jak w przypadku poprzednika (Windows 98), uznali Me za niewielkie uaktualnienie, będące tylko posunięciem marketingowym. Największym jednak mankamentem tego systemu była wysoka niestabilność. System dziś jest uważany za jedną z większych porażek producenta.

15 września

1831 – Odbył się pierwszy kurs parowozu John Bull, skonstruowanego przez Roberta Stephensona. W 1981 został on najstarszym czynnym parowozem na świecie – po tym jak został odnowiony przez Smithsonian Institution. Obecnie John Bull jest znowu eksponatem statycznym, znajduje się w Smithsonian’s National Museum of American History w Waszyngtonie.

John Bull, najstarszy czynny parowóz świata

1916 – I wojna światowa: nad Sommą armia brytyjska po raz pierwszy w historii użyła w walce czołgów. Do pierwszej potyczki skierowano 49 czołgów, z których część w wyniku awarii nie dotarła nawet do niemieckich pozycji. Początkowo Niemców ogarnęła panika, ale szybko nauczyli się je zwalczać, np. strzelając z armat na wprost.

2008 – W związku z trwającym od roku kryzysem kredytów hipotecznych w USA bank Lehman Brothers ogłosił upadłość, a Merrill Lynch został przejęty przez Bank of America. To był punkt kulminacyjny największego kryzysu gospodarczego naszej cywilizacji od lat 30. ubiegłego wieku.

16 września

1890 – W niewyjaśnionych okolicznościach zaginął bez śladu francuski wynalazca Louis Le Prince, uważany za pierwszego twórcę filmowego na świecie. W 1886 skonstruował i opatentował w USA 16-obiektywową kamerę, w 1888 wykonał prototypy i opatentował jednoobiektywowej kamery i projektora, na kilka lat przed wynalezieniem kinetoskopu Edisona. Krótka scena zatytułowana Roundhay Garden Scene, sfilmowana przez Le Prince’a w roku 1888 na papierze fotograficznym Eastmana przy użyciu kamery własnej produkcji jest uważana za najstarszy znany zapis filmowy, poprzedzający twórczość braci Lumière. A wynalazca wsiadł do pociągu z Dijon do Paryża – i już z niego nie wysiadł. Tajemnica.

1945 – W USA zaprezentowano prototyp pierwszej elektronicznej maszyny do liczenia ENIAC. Wszystko się w zasadzie zgadza poza słowem „pierwszej”. ENIAC (zdjęcie poniżej) nie był pierwszym komputerem. Najpoważniejszymi jego konkurentami do tego miana są maszyny angielskiej serii Colossus, używane podczas wojny do łamania szyfrów armii niemieckiej. Tylko to jeszcze ćwierć wieku po wojnie była ścisła tajemnica… Ale i niemieckie maszyny konstrukcji Konrada Zusego wyprzedziły słynnego ENIACA.

17 września

1859 – Niejaki Joshua A. Norton ogłosił się w San Francisco cesarzem Stanów Zjednoczonych i protektorem Meksyku. I – co najdziwniejsze – nie zamknięto go natychmiast w szpitalu psychiatrycznym. Ma nawet hasła w encyklopediach. Uważano go wprawdzie za szalonego lub przynajmniej bardzo ekscentrycznego. Ale od połowy do końca XIX wieku był jedną z głównych atrakcji turystycznych w San Francisco. Co jakiś czas ogłaszał cesarskie dekrety, z których najbardziej znane nakazują rozwiązanie Kongresu Stanów Zjednoczonych oraz zbudowanie mostu przez Zatokę San Francisco. Jest dowodem na to, że na każdym dziwactwie da się zrobić interes. 

1908 – Zginął amerykański oficer Thomas Selfridge – pierwsza śmiertelna ofiara wypadku lotniczego. Leciał jako pasażer w samolocie, pilotowanym przez Orville Wrighta.

1959 – Został wystrzelony pierwszy (amerykański) satelita szpiegowski Transit 1A. Misja Transita 1A zakończyła się jednak niepowodzeniem – statek nie osiągnął orbity z powodu awarii 3. stopnia rakiety nośnej. Możliwe, że wraz z Transitem 1A zostały wyniesione również inne statki, jednak pozostaje to tajemnicą wojskową. Sygnały odebrane z satelity podczas lotu suborbitalnego przydały się do sprawdzenia koncepcji systemu. W każdym razie ten dzień możemy uznać za narodziny wywiadu kosmicznego.

Transit-1A, przygotowania do lotu.

Wyszperał Bogdan Miś 

Wszystkie ilustracje i fakty pochodzą z zasobów Wikipedii. Opinie i komentarze autora.

Poleć:

O Autorze:

Bogdan Mis

Senior polskich popularyzatorów nauki, jeden z najstarszych polskich programistów. Z wykształcenia matematyk, wieloletni wykładowca szkół wyższych. Dziennikarz. Przez wiele lat obecny na antenach Telewizji Polskiej, z której odszedł w wyniku negatywnej weryfikacji z okresie stanu wojennego. Zapraszamy do czytania artykułów Bogdana Misia na Studiu Opinii

skomentuj

Home | Direct | Dashboard | About us

Unless otherwise noted our website is using photographs from FreeDigitalPhotos.net and Wikipedia under their respective licenses

Copyright © 2015. All Rights Reserved.