Działo się (210). Tydzień w tym co naprawdę ważne.

0

Kolejny tydzień (20 – 26 listopada) przynosi – jak zazwyczaj – przegląd wydarzeń z przeszłości. Ograniczamy się w zasadzie do zdarzeń, związanych z nauką, techniką, kulturą – czyli z tym, co naprawdę ważne dla postępu cywilizacji. Zupełnie incydentalnie omawiamy wydarzenia polityczne.

Kryterium wyboru informacji chyba nie istnieje, a w każdym razie jest ogromnie subiektywne. Czasami skupiamy się na faktach tylko ciekawych, intrygujących albo po prostu zabawnych.

Oto te fakty:

20 listopada

1889 – Urodził się Edwin Powell Hubble (zm. 28 września 1953) – amerykański astronom, który jako pierwszy udowodnił, że „mgławice spiralne” są odległymi galaktykami znajdującymi się poza Drogą Mleczną. Jemu też przypisuje się odkrycie w 1924 roku zjawiska rozszerzania się Wszechświata, wyrażonego matematycznie w postaci prawa nazwanego jego imieniem. Znajdujący się od 1990 roku na orbicie Kosmiczny Teleskop Hubble’a (Hubble Space Telescope) otrzymał swą nazwę dla uhonorowania osiągnięć astronoma.

Teleskop Hubble’a

1902 – Francuski dziennikarz Géorges Lefévre zgłosił propozycję zorganizowania wieloetapowego wyścigu kolarskiego Tour de France. Chyba się przyjęło…

1953Albert Scott Crossfield na amerykańskim samolocie doświadczalnym Douglas D-558-2 Skyrocket jako pierwszy pilot osiągnął dwukrotną prędkość dźwięku.

21 listopada

1694 – Urodził się François-Marie Arouet (zm. 30 maja 1778), znany jako Voltaire – francuski pisarz epoki oświecenia, filozof, historyk i publicysta. Tworzył satyry, powieści, dramaty oraz „Listy”. Bulwersował opinię publiczną krytycyzmem i śmiałością przekonań. Wiele podróżował. Był przede wszystkim zwolennikiem liberalizmu (w sensie swobody przekonań, nie ekonomicznym) , traktującym z rezerwą każdą religię i ideologię (bardzo to delikatnie nazywając). Znienawidzony przez Kościół, który liczne jego dzieła umieścił w indeksie ksiąg zakazanych. Spoczywa dziś we francuskim Panteonie.

Voltaire na dworze króla Prus – rycina z 1795 roku

1937 – W Leningradzie odbyła się premiera V symfonii Dymitra Szostakowicza. Owacja widowni trwała ponad godzinę.

1953 – Zdemaskowano słynne oszustwo naukowe, zwane aferą Człowieka z Piltdown. W 1912 roku mianowicie znaleziono szczątki istoty, którą tak właśnie nazwano. Znalezisko opisywane było w ówczesnej brytyjskiej literaturze paleontologicznej jako „brakujące ogniwo” między małpą a człowiekiem. Pasowało ono do powszechnej wówczas teorii, że gatunek taki powinien posiadać czaszkę podobną do ludzkiej oraz szczękę podobną do małpiej. No i niektórym bardzo się podobał „dowód”, że praczłowiek pochodził z Europy… Już w momencie odkrycia świat nauki miał spore wątpliwości, ale sprawa rozstrzygnęła się ostatecznie w 1953 roku. Okazało się, że znalezione szczątki pochodziły od człowieka orangutana i szympansa i były tylko umiejętnie złożone i sztucznie postarzone.

22 listopada

1832 – W Comédie-Française w Paryżu odbyła się premiera sztuki Król się bawi Victora Hugo. Następnego dnia została ona zakazana przez cenzurę: wymowa dzieła była silnie antymonarchistyczna. Było to pierwsze dzieło literackie zakazane przez cenzurę po rewolucji lipcowej. Na jego podstawie Giuseppe Verdi napisał operę Rigoletto. Król się bawi, zabroniony we Francji, był swobodnie i z powodzeniem tłumaczony na inne języki i wystawiany. Szczególną sławę zyskał w Stanach Zjednoczonych jako Zemsta błazna. Tymczasem cofnięcie zakazu nałożonego przez francuski rząd nastąpiło dopiero w 1882 roku.

Wnętrze Comédie-Française w XVIII wieku

1955 – Zdetonowano pierwszą sowiecką bombę wodorową RDS-37 o szacunkowej mocy ok. 3 megaton. Siła zaplanowanej eksplozji została uprzednio zredukowana o połowę z uwagi na lokalne warunki, stąd też faktyczna moc wybuchu nie przekraczała 1,6 Mt. RDS-37 była pierwszą radziecką bombą wodorową, zdatną do bojowego dostarczenia nad cel.

1995 – Premiera Toy Story, pierwszego pełnometrażowego filmu animowanego zrealizowanego całkowicie przy użyciu techniki komputerowej. Jego druga część Toy Story 2 pojawiła się 4 lata później, a trzecia Toy Story 3 15 lat później. Doceniając mistrzostwo techniczne twórców, niżej podpisany nigdy nie zrozumie popularności tego dzieła. A jest ono na liście 100 najlepszych filmów amerykańskich…

23 listopada

1644 – Angielski pisarz i poeta John Milton opublikował traktat przeciwko cenzurze dzieł drukowanych Areopagitica. Milton rozpoczął pisanie po wydaniu 14 marca 1643 przez angielski parlament dekretu, obligującego wydawców do uzyskania zezwolenia władz na wydanie każdej nowej pozycji. Pierwsze wydanie ukazało się bez takiego zezwolenia, a zatem nielegalnie. Fakt ten został zgłoszony Izbie Lordów przez księgarzy, jednakże nie podjęto żadnych działań ani przeciwko autorowi, ani przeciwko wydawcy. Autor dowodził, że prawo tego typu jest „niezgodne z duchem kultury świata zachodniego”, utrudnia dążenie ku prawdzie, a na dodatek jest nieskuteczne. Tę ostatnią tezę zilustrował przykładem „zamykania drzwi parku, by uwięzić w nim sowę”. Całkowite zniesienie cenzury w Anglii nastąpiło w 1695 roku, szybciej niż miało to miejsce w innych państwach europejskich.

1880 – Do Białego Domu przywieziono biurko stojące do dzisiaj w Gabinecie Owalnym, będące darem królowej brytyjskiej Wiktorii dla prezydenta USA Rutherforda Hayesa. Mebel wykonany został z dębowego drewna XIX-wiecznego brytyjskiego żaglowca „Resolute”. Waży 160 kilogramów.

Najsławniejsze biurko świata?

1889 – W Palais Royale Saloon w San Francisco zainstalowano pierwszą szafę grającą, automatyczne urządzenie do odtwarzania płyt gramofonowych zamknięte w dużej obudowie. Dziś już takie urządzenia spotykamy głównie w muzeach techniki…

24 listopada

1642 – Holenderski żeglarz Abel Tasman (1603-1659) odkrył Ziemię van Diemena (późniejszą Tasmanię). 13 grudnia tegoż roku odkrył Nową Zelandię. Odkrył też (potem), że Australia nie jest połączona z Antarktydą.

1868 – Urodził się Scott Joplin (zm. 1 kwietnia 1917), amerykański kompozytor i pianista, popularyzator stylu ragtime. Zasłynął jako twórca pierwszej opery afroamerykańskiej – A Guest of Honor. W 1908 r. zostaje opublikowany jego podręcznik The School of Ragtime – Six Exercises for Piano. Jeśli pamiętają państwo doskonały film Żądlo z 1972 roku, to głównym jego motywem muzycznym jest właśnie kompozycja Joplina.

Scott Joplin

1904 – Amerykanin Benjamin Leroy Holt skonstruował pierwszy pojazd o napędzie gąsienicowym.

25 listopada

1735 – Na Kremlu moskiewskim został odlany Car Kołokoł, największy dzwon na świecie. Waży 202 tony, ma średnicę 6,6 m i wysokość (z uchami) 6,14 m. Nigdy nie zadzwonił. Nie udało się go umieścić w dzwonnicy, potem uległ uszkodzeniu.

Car Kołokoł

1915 – Albert Einstein sformułował ogólną teorię względności (została opublikowana w następnym roku). Skończyła się epoka fizyki klasycznej, czyli Newtonowskiej.

1952 – W Londynie w Ambassadors Theatre na West Endzie odbyła się premiera sztuki Agathy Christie Pułapka na myszy, najdłużej bez przerwy wystawianej sztuki na świecie. Przedstawione grane jest do dziś (od 1974 r.) w sąsiednim St Martin’s Theatre

26 listopada

1922 – Howard Carter i lord Carnarvon weszli do wnętrza odkrytego 4 listopada grobowca Tutanchamona. Badania mumii pozwoliły stwierdzić, iż Tutanchamon miał 163 cm wzrostu i szczupłą sylwetkę. Przeprowadzone w Muzeum Narodowym w Kairze badania genetyczne mumii pozwoliły ustalić, że chorował na malarię. Ustalono również, że chorował na zapalenie kości.

Carter bada sarkofag faraona

1942 – Premiera najsłynniejszego chyba melodramatu filmowego Casablanca w reżyserii Michaela Curtiza. W głównych rolach wystąpili Humphrey oraz Ingrid Bergman. Na uroczystości rozdania Oscarów w 1944 roku film zdobył trzy nagrody: najlepszy scenariusz adaptowany, najlepsza reżyseria i najlepszy film.

1966 – We Francji w Saint-Malo, nad kanałem La Manche, uruchomiono pierwszą na świecie elektrownię pływową, rodzaj elektrowni wodnej, wykorzystującej regularnie powtarzające się podnoszenie i opadanie poziomu wody w oceanie. Prąd w tego typu elektrowniach wytwarza się dzięki przypływom i odpływom wód mórz i oceanów, które powstają dzięki zjawisku pływowemu, którego przyczyną są siły grawitacyjne Księżyca i Słońca. Pływy powodowane są również przez siłę odśrodkową wywołaną obrotem Ziemi wokół środka ciężkości. 

Wyszperał Bogdan Miś 

Wszystkie ilustracje i fakty pochodzą z zasobów Wikipedii. Opinie i komentarze autora.

Poleć:

O Autorze:

Bogdan Mis

Senior polskich popularyzatorów nauki, jeden z najstarszych polskich programistów. Z wykształcenia matematyk, wieloletni wykładowca szkół wyższych. Dziennikarz. Przez wiele lat obecny na antenach Telewizji Polskiej, z której odszedł w wyniku negatywnej weryfikacji z okresie stanu wojennego. Zapraszamy do czytania artykułów Bogdana Misia na Studiu Opinii

skomentuj

Home | Direct | Dashboard | About us

Unless otherwise noted our website is using photographs from FreeDigitalPhotos.net and Wikipedia under their respective licenses

Copyright © 2015. All Rights Reserved.