Działo się (214). Tydzień w tym co naprawdę ważne.

0

Kolejny tydzień (18-14 grudnia) przynosi – jak zazwyczaj – przegląd wydarzeń z przeszłości. Ograniczamy się w zasadzie do zdarzeń, związanych z nauką, techniką, kulturą – czyli z tym, co naprawdę ważne dla postępu cywilizacji. Zupełnie incydentalnie omawiamy wydarzenia polityczne.

Kryterium wyboru informacji chyba nie istnieje, a w każdym razie jest ogromnie subiektywne. Czasami skupiamy się na faktach tylko ciekawych, intrygujących albo po prostu zabawnych.

Oto te fakty:

18 grudnia

1849 – Amerykanin William Cranch Bond (1789-1859, samouk!) wykonał pierwsze teleskopowe zdjęcie Księżyca. Odkrywca, wspólnie z synem G. Philipsem (1825-1865) Hyperiona – ósmego satelity Saturna 1848 oraz wewnętrznego pierścienia, zwanego pierścieniem C lub pierścieniem krepowym. Niezależnie odkrył wiele komet. Wynalazł elektryczny chronograf. W uznaniu wkładu dla nauki na cześć Williama Bonda i jego syna George’a Phillipsa Bonda jedną z planetoid nazwano (767) Bondia.

1892 – Premiera w Teatrze Maryjskim w Petersburgu baletu Dziadek do orzechów” Piotra Czajkowskiego.

1946 – Urodził się jeden z najwybitniejszych współczesnych filmowców, Steven Spielberg. Pierwszy pełnometrażowy film – Firelight – nakręcił w wieku 18 lat. W 1966 rozpoczął studia na wydziale anglistyki na Uniwersytecie Stanu Kalifornia w Long Beach. W wieku 21 lat nakręcił film Amblin. Dzięki temu filmowi podpisał siedmioletni kontrakt ze studiem Universal, przerywając jednocześnie naukę w college’u. Został dwukrotnie nagrodzony Oscarem za reżyserię Listy Schindlera (1993) i Szeregowca Ryana (1998). W 1987 roku otrzymał nagrodę im. Irvinga G. Thalberga. Międzynarodowa Kapituła nadała mu godność Kawalera Orderu Uśmiechu. Odznaczenie odebrał w krakowskim studiu TVP. 7 maja 2008 Senat Uniwersytetu Jagiellońskiego przyznał mu tytuł doktora honoris causa.

Steven Spielberg

19 grudnia

1848 – Zmarł Bernard Placidus Johann Nepomuk Bolzano (ur. 5 października 1781) – czeski matematyk, filozof, historyk, logik i teolog. Sformułował wiele ważnych twierdzeń matematycznych, ale ponieważ jego prace opublikowano dopiero po jego śmierci, są one przypisywane innym naukowcom. Był pierwszym, który podał w pełni ścisłą definicję granicy ciągu. Wykazał także, że każdy ograniczony ciąg liczb rzeczywistych zawiera podciąg zbieżny (twierdzenie Bolzana-Weierstrassa).

Bernard Bolzano

1926 – W liście opublikowanym w Nature Gilbert N. Lewis użył słowa „foton” na określenie cząstki światła. Foton nie ma ładunku elektrycznego ani momentu magnetycznego, jego masa spoczynkowa jest zerowa. Równocześnie ma cechy cząstki i fali elektromagnetycznej.

1971 – Premiera filmu science fiction Mechaniczna pomarańcza w reżyserii Stanleya Kubricka. W tamtych latach uznawany był przez niektórych za film, przekraczający granice pornografii. Ale lista nagród, które otrzymał, jest imponująca. A dziś zpewne nikt by go tak nie klasyfikował.

20 grudnia

1812 – Opublikowano po raz pierwszy Baśnie Braci Grimm. Stały się klasyką, przetłumaczoną na wiele języków. Dwaj bracia Grimmowie zmierzali w nich do odtworzenia najstarszego wzorca motywów baśniowych, stąd charakterystyczne dla opowieści okrucieństwo. Obaj bracia byli członkami Akademii Nauk w Berlinie i uczonymi (językoznawcami), o znacznym dorobku. Najwybitniejszym ich dziełem naukowym był Słownik niemiecki (Deutches Wörterbuch), którego publikację rozpoczęli w 1852 roku. Dzieło to kontynuowane było przez następne pokolenia uczonych niemieckich, a jego ostatni tom ukazał się w 1961 roku.

1921 – Zmarł Julius Richard Petri (ur. 31 maja 1852) – niemiecki bakteriolog, współpracownik Roberta Kocha. W 1877 wymyślił szalkę Petriego. To naczynie laboratoryjne w kształcie okrągłej podstawki (spodka) o szerokim, płaskim dnie i niskich (w stosunku do średnicy) ścianach bocznych, pierwotnie stosowane jako naczynie do hodowli mikroorganizmów, obecnie jako sprzęt laboratoryjny ogólnego przeznaczenia. Prościutka rzecz, a szalenie ważna. 

Szalki Petriego

2005 – Raz zamieścimy wiadomość plotkarską, co więcej absolutnie nieważną dla nikogo poza zainteresowanymi. Otóż tego dnia 36-letnia aktorka Renee Zellweger anulowała swoje małżeństwo z 52-letnim piosenkarzem country, Kenny Chesneyem. Godna uwagi jest ewentualnie nietrwałość tego związku: rozwód nastąpił po 4 miesiącach od ślubu.

21 grudnia

1846 – Szkocki chirurg Robert Liston przeprowadził w Londynie pierwszą w Europie operację w znieczuleniu ogólnym, z wykorzystaniem eteru.

1913 – Na łamach dziennika „New York World” (gazeta wychodziła w latach 1860-1931, od 1883 do 1911 jej wydawcą był Joseph Pulitzer) ukazała się pierwsza na świecie krzyżówka.

Pierwsza krzyżówka w historii

2005 – Weszła w życie brytyjska ustawa o związkach partnerskich (Civil Partnership Act). Tego samego dnia słynny piosenkarz Elton John zawarł cywilny związek partnerski z Davidem Furnishem.

22 grudnia

1666 – Powstała Francuska Akademia Nauk, korporacja uczonych założona przez Ludwika XIV. Bezpośrednim inicjatorem jej utworzenia był Jan Baptysta Colbert, którego zamysłem było pobudzenie i wsparcie badań naukowych we Francji. Założenie tej akademii było prekursorskim posunięciem w dziedzinie organizacji nauki w XVII i XVIII wieku – była ona jedną z pierwszych tego rodzaju instytucji.

1858 – Urodził się Giacomo Antonio Domenico Michele Secondo Maria Puccini (zm. 29 listopada 1924) – włoski kompozytor muzyki operowej, mason (o zgrozo!). Jeden z najwybitniejszych kompozytorów operowych wszech czasów. Manon Lescaut, Cyganeria, Tosca, Madame Buitterfly, Turandot…

1932 – Odbyła się premiera filmu „Mumia” w reżyserii Karla Freunda z Borisem Karloffem (właściwie: William Henry Pratt, angielski aktor, który w 1910 roku wyemigrował do Kanady; znany przede wszystkim z Frankensteina) w roli głównej. Od samego początku kina ludzie uwielbiali, jak ich się straszy.

Plakat „Mumii”

 

23 grudnia

1888Vincent van Gogh odciął sobie brzytwą kawałek lewego ucha. Rzecz nie byłaby zapewne warta wzmianki, gdyby nie autoportret artysty z obandażowanym uchem, który jest arcydziełem.

Autoportret Vincenta van Gogha z obandażowanym uchem

1954 – Pierwszy udany przeszczep nerki w historii wykonał dr. Joseph E. Murray w Peter Bent Brigham Hospital w Bostonie w USA. Dostał za to nagrodę Nobla w 1990 roku. Pierwszym udanym przeszczepieniem nerki opisanym w literaturze naukowej był eksperyment austriackiego chirurga Emericha Ullmanna w 1902 roku. Dokonał on połączenia pobranej wcześniej psiej nerki z naczyniami szyi zwierzęcia, co przyczyniło się do wznowienia wydzielania moczu.

2002 – Amerykański dron MQ-1 Predator został zestrzelony przez irackiego Miga-25. Było to pierwsze w historii starcie bojowe samolotu bezzałogowego z klasycznym odrzutowcem.

24 grudnia

1914 – Tego dnia wzięła ślub niejaka Agata Miller. Nie wiecie, o kogo chodzi? Wiecie, wiecie. Jej mąż (pierwszy, bo się rozwiodła, aby w roku 1930 wyjść za mąż po raz drugi) nazywał się Archibald Christie a ona jest najsłynniejszą chyba autorką powieści kryminalnych… Żyła w latach 1890-1976, była najlepiej sprzedającą się autorką wszechczasów. Wydano ponad miliard egzemplarzy jej książek w języku angielskim oraz drugi miliard przetłumaczonych na 45 języków obcych. Jej sztuka Pułapka na myszy, wystawiona po raz pierwszy w 1952 roku w Londynie, osiągnęła liczbę ponad dwudziestu tysięcy przedstawień.

Agatha Mary Clarissa Miller

1922 – BBC nadała pierwsze w historii słuchowisko radiowe „The Truth about Father Christmas”. Dziś już nikt nie nadaje słuchowisk, o ile wiemy. Za długie i nie da się przerywać reklamami…

1934 – W szwajcarskim Davos uruchomiono pierwszy wyciąg narciarski na świecie.

Wyszperał Bogdan Miś 

Wszystkie ilustracje i fakty pochodzą z zasobów Wikipedii. Opinie i komentarze autora.

Poleć:

O Autorze:

Bogdan Mis

Senior polskich popularyzatorów nauki, jeden z najstarszych polskich programistów. Z wykształcenia matematyk, wieloletni wykładowca szkół wyższych. Dziennikarz. Przez wiele lat obecny na antenach Telewizji Polskiej, z której odszedł w wyniku negatywnej weryfikacji z okresie stanu wojennego. Zapraszamy do czytania artykułów Bogdana Misia na Studiu Opinii

Comments are closed.

Home | Direct | Dashboard | About us

Unless otherwise noted our website is using photographs from FreeDigitalPhotos.net and Wikipedia under their respective licenses

Copyright © 2015. All Rights Reserved.