Działo się (218). Tydzień w tym co naprawdę ważne.

0

Kolejny tydzień (15-21 stycznia) przynosi – jak zazwyczaj – przegląd wydarzeń z przeszłości. Ograniczamy się w zasadzie do zdarzeń, związanych z nauką, techniką, kulturą – czyli z tym, co naprawdę ważne dla postępu cywilizacji. Zupełnie incydentalnie omawiamy wydarzenia polityczne.

Kryterium wyboru informacji chyba nie istnieje, a w każdym razie jest ogromnie subiektywne. Czasami skupiamy się na faktach tylko ciekawych, intrygujących albo po prostu zabawnych.

Oto te fakty:

15 stycznia

1895 – W St. Petersburgu odbyła się premiera baletu P. Czajkowskiego „Jezioro Łabędzie

1929 – Urodził się Martin Luther King, Jr. amerykański pastor baptystyczny, lider ruchu praw obywatelskich, działacz na rzecz równouprawnienia Afroamerykanów i zniesienia dyskryminacji rasowej, laureat pokojowej Nagrody Nobla z roku 1964, człowiek roku 1963 magazynu „Time”. Zamordowany 4 kwietnia 1968 roku przez przeciwników politycznych.

Martin Luther King, Jr.

2001 – W Internecie pojawiła się Wikipedia. Twórcami byli Jimmy Wales i Larry Sanger. To jest też światowy dzień Wikipedii. Wikipedia powstała jako projekt uzupełniający dla Nupedii, darmowej encyklopedii internetowej, w której artykuły mogły być pisane przez każdego, ale miały być sprawdzane i recenzowane przez grupę ekspertów, podobnie jak to się dzieje w przypadku edycji encyklopedii tradycyjnych (książkowych). Nupedia została założona 9 marca 2000 przez Bomis Inc, która prowadziła portal internetowy i nigdy nie zdobyła popularności.

16 stycznia

1547 – Iwan IV Groźny jako pierwszy władca rosyjski przyjął tytuł cara. Słowo car wywodzi się od cesarz.

1605 – W Madrycie ukazało się pierwsze wydanie El ingenioso hidalgo Don Quijote de la Mancha. Autorem jest – oczywiście – Miguel de Cervantes.

Strona tytułowa pierwszego wydania Don Kichota

1938 – W nowojorskim dostojnym Carnegie Hall odbył się pierwszy w historii koncert jazzu. Grał Benny Goodman (1909-1986) – amerykański muzyk jazzowy, klarnecista, zwany „Królem Swingu”. Ciekawostka: Goodman był synem warszawskiego krawca, który wyemigrował do USA.

17 stycznia

1723 – Ukazała się pierwsza konstytucja masońska opracowana przez Jamesa Andersona. Wolnomularstwo, inaczej masoneria lub sztuka królewska – to międzynarodowy tajny ruch społeczny, mający na celu duchowe doskonalenie człowieka i braterstwa ludzi różnych religii, narodowości i poglądów. Masoneria to także zespół bractw o charakterze dyskretnym. Inną cechą wolnomularstwa są legendy i teorie spiskowe na jego temat. James Anderson był wolnomularzem, Wielkim Dozorcą Wielkiej Loży Londynu i Westminsteru. We wrześniu 1721 roku Wielka Loża Londynu zleciła mu kodyfikację zasad organizacyjnych i podstaw ideowych (zreorganizowanego przed 4 laty) stowarzyszenia. Stare przepisy obowiązywały w różnych wersjach w poszczególnych lożach i wymagały ponownego rozpatrzenia.

Konstytucja Andersona

1920 – Pierwszy dzień obowiązywania 18. Poprawki do konstytucji USA, czyli prohibicji. Zaowocowało to wyłącznie ogromnym wzrostem przestępczości. Dziś ustawę o prohibicji uważa się za jedno z najgłupszych rozwiązań prawnych XX wieku.

1929 – Edwin Hubble (1889-1953) – amerykański astronom, który jako pierwszy udowodnił, że „mgławice spiralne” są odległymi galaktykami znajdującymi się poza Drogą Mleczną. Tego dnia publikował słynną pracę, w której wykazał, że Wszechświat się nieustannie rozszerza. Dokładniej, praca dotyczyła zależności między odległością dzielącą galaktyki, a szybkością, z jaką się od siebie oddalają. Dopiero potem zauważono konsekwencje tych obliczeń; do tych konsekwencji należy m.in. teoria Wielkiego Wybuchu, czyli początku naszego Wszechświata. 

18 stycznia

1908 – Zmarł Herman Sneller (ur. 19 lutego 1834) holenderski lekarz okulista, doktor nauk medycznych, wykładowca w szkole lekarskiej w Utrechcie, dyrektor kliniki okulistycznej, wynalazca tablicy Snellena. To ta tablica z literami do badania wzroku. Tradycyjna tablica Snellena ma jedenaście linii, w których znajdują się litery o malejącej wielkości w kierunku od góry do dołu. Pacjent zakrywa jedno oko i czyta kolejno litery w rzędach zaczynając od najwyższego. Najmniejszy rząd, jaki pacjent może przeczytać wskazuje na ostrość jego wzroku w danym oku.

1911 – Pierwsze w historii lądowanie samolotu na pokładzie statku. Wykonał je porucznik pilot Eugene B. Fly na samolocie Curtiss, lądując na platformie okrętu US Navy U.S.S. Peennsylvania.

1977 – Amerykańskie Centrum Zwalczania i Zapobiegania Chorób ustaliło, że przyczyną infekcji dróg oddechowych 221 osób (z czego 34 zmarły) podczas odbywającego się w 1976 roku w jednym z hoteli w Atlancie zjazdu weteranów wojennych z organizacji American Legion, była rozwijająca się w hotelowej klimatyzacji bakteria Legionella pneumophila, wywołująca tzw. chorobę legionistów. Jest to bardzo groźna choroba, ze śmiertelnością ok. 80% w wypadku zaniechania leczenia.

19 stycznia

1883 – W Roselle w amerykańskim stanie New Jersey zapalono pierwsze na świecie elektryczne latarnie uliczne.

1934 – Amerykanin Laurens Hammond (z zawodu zegarmistrz) opatentował skonstruowane przez siebie organy elektryczne. To pierwszy z tej grupy instrumentów, który wszedł do masowej produkcji i użytku. Produkowany i popularny wśród muzyków popowych do dziś. Organy Hammonda znalazły także pewne zastosowanie w muzyce poważnej, między innymi Karlheinz Stockhausen wykorzystał je w swej kompozycji Mikrophonie II.

Organy Hammonda

1943 – Urodziła się Janis Joplin, genialna piosenkarka rockowa, soulowa i bluesowa (zm. 4 października 1970), najczęściej wiązana z szeroko pojętym stylem psychodelicznego rocka (hipisowski rock) i blues rocka. Choć kariera artystyczna piosenkarki trwała zaledwie kilka lat, przeszła ona do legendy gatunku i ciągle uznawana jest za jedną z najbardziej wpływowych postaci współczesnej kultury masowej. Zmarła wskutek przedawkowania narkotyków.   20 stycznia 

1930 – Urodził się Edwin Eugene Buzz Aldrin, jr – pułkownik Sił Powietrznych Stanów Zjednoczonych, astronauta amerykański, brał udział w pierwszym lądowaniu na Księżycu. Pilot rezerwowy w misji Gemini 9, pilot w misji Gemini 12, w czasie tego lotu przebywał poza statkiem przez 5 godzin i 30 minut, rezerwowy pilot modułu załogowego Apollo 8, a przede wszystkim pilot lądownika księżycowego Apollo 11 (był drugim człowiekiem na Księżycu). Odszedł z NASA w lipcu 1971, został Dowódcą Szkoły Pilotów do Badań Przestrzeni Kosmicznej (Aerospace Research Pilots School) w bazie wojskowej w Edwards w Kalifornii.

Odcisk buta Aldrina na Księżycu

1942 – Rozpoczęła się osławiona konferencja w Wannsee na której zebrali się wysokiej rangi niemieccy urzędnicy państwowi pod przewodnictwem Reinharda Heydricha. Tematem narady było omówienie ostatecznego rozwiązania kwestii żydowskiej, jak eufemistycznie określano rozpoczęte już ludobójstwo Żydów.

1994 – W Nature opublikowano opis testu genetycznego, dzięki któremu można przewidzieć prawdopodobieństwo wystąpienia w późniejszym życiu człowieka osteoporozy. Jest to choroba, która osłabia kości, ale środki zapobiegawcze można podjąć na długo przed jej początkiem, jeśli wcześniej zostanie zdiagnozowany defekt genetyczny. Choroba prowadzi do łamliwości kości. 

21 stycznia

1840 – Urodziła się Sophia Jex-Blake (zm. 7 stycznia 1912) – pierwsza szkocka lekarka, sufrażystka, działaczka na rzecz otwarcia dla brytyjskich kobiet drogi do edukacji medycznej, kariery zawodowej i niezależności finansowej, założycielka pierwszych medycznych szkół dla kobiet w Londynie (1874) i w Edynburgu (1886) oraz szpitali dla kobiet i dzieci w obu miastach.

1950 – Zmarł George Orwell właściwie Eric Arthur Blair (ur. 25 czerwca 1903) brytyjski pisarz i publicysta, uczestnik hiszpańskiej wojny domowej. Zagorzały krytyk systemów totalitarnych, zwolennik socjalizmu demokratycznego. Za jego najbardziej znane dzieła uznawane są: futurystyczna, antyutopijna powieść Rok 1984 i satyryczna opowieść będąca alegorią systemu totalitarnego Folwark zwierzęcy. Obie te książki sprawiły, że Orwell należy do grona najchętniej czytanych pisarzy XX wieku.

George Orwell

2008 – Zmarła Marie Smith, ostatnia osoba biegle posługująca się językiem eyak z rodziny języków na-dene. Językiem tym posługiwano się w południowo-centralnej Alasce.

Wyszperał Bogdan Miś 

Wszystkie ilustracje i fakty pochodzą z zasobów Wikipedii. Opinie i komentarze autora.

Poleć:

O Autorze:

Bogdan Mis

Senior polskich popularyzatorów nauki, jeden z najstarszych polskich programistów. Z wykształcenia matematyk, wieloletni wykładowca szkół wyższych. Dziennikarz. Przez wiele lat obecny na antenach Telewizji Polskiej, z której odszedł w wyniku negatywnej weryfikacji z okresie stanu wojennego. Zapraszamy do czytania artykułów Bogdana Misia na Studiu Opinii

skomentuj

Home | Direct | Dashboard | About us

Unless otherwise noted our website is using photographs from FreeDigitalPhotos.net and Wikipedia under their respective licenses

Copyright © 2015. All Rights Reserved.